Tao ang Lunas

Sa ika-52 taong pagdiriwang ng World Communications Day sa ika-13 ng Mayo, sinabi ni Pope Francis na ang pinakamabisang lunas sa anumang kasinungalingan ay hindi mga istratehiya kundi mga tao. Maitatanong ninyo: sinong mga tao? Sang-ayon sa Papa silang ang mga mamamayang handang makinig at hindi mga sakim, mga nagsusumikap na makisangkot sa taos-pusong diyalogo na naglalayong ilabas ang katotohanan, mga naakit sa kabutihan at responsable sa paggamit ng wika. Kinilala din niya ang responsibilidad na nakaatang sa mga balikat ng mga mamamahayag at hinimok silang isaalang-alang ang mga tao higit pa sa bilis ng pagbabalita ng impormasyon o epekto ng balita sa madla. Dinagdag pa niya na ang pagbibigay-impormasyon ay paghubog sa mga tao.

Isinulat ng Papa ang mensahe na ito bunsod na rin ng paglabas ng mga fake news sa social media. Sa mga sakim, isa itong paraan upang mahikayat nila ang mga tao sa kanilang adhikain: pulitika, ekonomiya, ideolohiya, atbp. Sa kasamaang-palad, marami ang naniniwala dito, maraming nalilinlang, at higit sa lahat maraming inosenteng buhay ang masasaktan at masisira. Kung susuriin ninyo ang social media, maraming mga paskil ay nakabase sa maling impormasyon.

Ang panawagan ng Papa ay hindi dapat ipagwalang-bahala. Oo, ito ay nakatuon sa mga mamamahayag subalit responsibilidad din ito ng ordinaryong mamamayan. Ang tahanan ang unang paaralan kung saan posibleng mamayagpag o mapuksa ang anumang kasinungalingan. Halimbawa, may kumatok sa isang bahay at pinagbuksan ng anak. Hinahanap diumano ng kumatok ang ama ng tahanan. Pinuntahan ng anak ang ama. "Sabihin mo, wala ako," utos ng ama. Bumalik ang anak sa nasa pintuan at nagwika, "Sabi po ni Itay wala siya." 

Bukod sa halimbawang ito, mayroon din tayong kasabihan: "Ipakita mo na sa matanda, huwag lang sa bata."  Ang pagbibigay ng maling halimbawa ay inaakalang tama ng mga paslit. Maraming pagkakataon sa tahanan kung saan maaari nating hubugin ang mga anak na maging mga taong magbibigay-lunas sa o magpapasimuno ng kasinungalingan. Habang lumalaki ang mga anak, mainam na magkaroon ng malusog na talakayan tungkol sa mga isyung bumabalot sa ating lipunan. Sa pagpapalitan ng kuru-kuro sa pagitan ng magulang at anak, masasala ang mali sa wasto, malalantad ang katotohanan. Bukas-makalawa magiging mga mamamahayag na sila o laman ng balita. Anumang landas ang kanilang tatahakin, siguraduhin nating ito ay patungo sa pagkakaisa at kapayapaan.

Malasakit sa Inang Bayan

Itinakda ng ating Saligang Batas ang ikalawang Lunes ng Mayo ng bawat ika-anim na taon bilang halalan sa pagkapangulo at pagkapangalawang pangulo ng Pilipinas. Isinasagawa rin sa ganitong araw, subalit sa bawat ikatlong taon, ang halalan sa pagkamambabatas (Senado man o Kongreso) o lokal na pamahalaan.

Mapupuna na tuwing bisperas ng eleksyon, ipinagdiriwang natin ang Araw ng mga Ina.  Isang magandang "pahinga" sa lahat - lalo na sa mga ina - mula sa ingay, iringan, at init ng halalan.

Likas na makaina ang mga Pinoy. Sinasabing bagama't ang ama ang siyang hari ng pamilya, ang ina ang siyang nangangasiwa dito - mula sa pagkain hanggang sa kasuotan, mula sa kung magkano ang babaunin ng mga anak hanggang sa magkano ang iipunin para sa kanilang pagtatapos, atbp.

Sa ating paniniwalang Kristiyano, isa sa mga utos ng Diyos ang paggalang sa mga magulang.  Sinasabi din sa Banal na Kasulatan na sinumang gumagalang sa kanyang ina ay nag-iipon ng kayamanan (Ecclesiasticus 3:4).

Bukod sa sarili nating mga ina, itinuturing din nating ina ang ating bansa.  At kung paano natin iginagalang ang ating mga ina, iginagalang din natin ang Pilipinas sa pamamagitan ng pagsunod sa mga batas, pagbayad ng buwis, atbp. 

Ang paggalang sa ina ay hindi nagtatapos dito. Sa oras na sila ay tumanda na't naging mahina, tungkulin naman nating pangalagaan sila.  Kaya nga pangkaraniwan na sa atin ang mga tahanang nakapisan ang mga matatandang magulang sa kanilang mga anak.

Ang Pilipinas, bilang isang ina, ay maituturing nating matanda't mahina na sa maraming suliraning kanyang kinakaharap: kahirapan, korupsyon, kawalan ng katarungan, kawalan ng trabaho, atbp.  Nasa kamay na ng mga botante kung paano nila pangangalagaan ang Inang Bayan. Ipagkakatiwala ba nila ito sa mga karapat-dapat na kandidato o ipagwawalang bahala na lang sa mga kandidatong "Tiyan muna bago bayan" ang prinsipyo?

Nitong mga huling buwan mula nang magsimula ang kampanya, nasaksihan natin kung gaano naging watak-watak ang ating bansa. Kagaya ng ating mga ina, masakit sa Inang Bayang makita ang kanyang mga anak na nagkakanya-kanya.  Harinawa, pagkatapos ng eleksyon muling magkaisa ang magkakamag-anak, magkakapit-bahay, magkababayan.  Harinawa, manguna sa pagkakaisa ng bansa ang sinumang manalo. 

Pagkakaisa Tungo sa Pagkakapantay-pantay

Sang-ayon sa United Nations Economic Commission for Latin America and the Caribbean (ECLAC), ang Latin Amerika ang may pinakamalaking antas ng hindi pagkakapantay-pantay sa buong mundo.  At dahil laganap ang hindi pagkakapantay ng mga mamamayan, patuloy na lumulubog sa kahirapan ang mga dukha. Nakakapagtaka na sa kabila ng pagiging Katoliko ng 70% ng populasyon, hindi pa rin masawata ang malaking agwat sa pagitan ng kakaunting mayayaman at ng nakararaming mahihirap. Hindi ba't ganito rin ang eksena sa Pilipinas?
Sa kanyang pagdalaw sa Ecuador, isa sa maraming bansa sa nasabing rehiyon, nanawagan si Pope Francis sa mga mamamayan na magkaisang muli - kagaya nang lumaban ang kanilang mga ninuno para sa kasarinlan mula sa Espanya - upang ipalaganap ang pananampalataya. Napabalita ang pagbaba ng dami ng mga Katoliko dulot ng pag-anib nila sa mga Protestante. Sinasabing ang tagumpay ng mga Protestante sa pag-akit sa mga dukhang Katoliko ay dahil nakatuon ang kanilang ministeryo sa edukasyon at paghahanap-buhay, dalawang mahalagang susi para makaahon sa kahirapan. 
Paano mapagkakaisa ang mga mamamayan ng malaking rehiyon na ito? Sang-ayon sa Santo Papa, ang pagkakaisang kailangan ay hindi magliliwanag kung magpapasakop tayo sa makamundong klase ng espiritwalidad na siyang nang-uudyok sa atin na mag-away-away para sa kapangyarihan, pagkakilala, kasiyahan, at pang-ekonomiyang seguridad. Sa madaling salita, mangyayari at magbubunga lamang ang pagkakaisa kung magkakaroon ng pagbabago ang bawat isa at isasantabi ang mga pansariling hangarin.
Kung malalampasan ng mga taga-Latin Amerika ang makamundong espiritwalidad, tiyak na magiging buhay silang saksi ng pag-ibig sa mga mahihirap at makakapag-ambag sa isang lipunang ang trato sa kapwa ay kagaya ng sa magkakapatid. Kung maiwawaksi ang makamundong espiritwalidad, malalansag ang hindi pagkakapantay-pantay ng mga mamamayan. 
Suntok ito sa buwan para sa ilan, subalit sa ating mga Kristiyano malulutas natin ang mga suliraning ito kaisa ni Kristo "na siyang nagmulat sa bulag, sa pilay nagpalakad, at nakiramay sa lahat".

Kulturang Bukas sa Pagkakaisa

 

Hitik sa pagdiriwang ang ating bansa ngayong Mayo. Kabi-kabila ang pista mapa-parokya man o barangay. Bukod dito, nariyan din ang Flores de Maria, Sunduan, at Santa Krusan. Sa mga pagdiriwang na ito, kitang-kita kung gaano kayaman ang ating kultura’t pananampalataya.


Sa pamamagitan ng kultura, makikita natin kung paanong naka-ugnay ang ating pagkilos at paraan ng pamumuhay bilang mamamayan ng isang bansa, rehiyon, o pamayanan sa ating pagsamba sa Diyos at pagbibigay-galang sa mga banal. Buhay na buhay, halimbawa, ang bayanihan sa mga palamuti sa simbaha’t lansangan. Sa kabila ang hirap ng buhay, marunong pa rin tayong mga Pinoy na mag-ukol ng oras, salapi’t kakayahan sa mga ganitong pagdiriwang na minana pa natin sa ating mga ninuno.

Kung nagiging masusi sa ating pananampalataya ang mga tradisyong ito, nararapat lamang na pagyamanin pa’t pag-ibayuhin ito. Bahagi ng pagpapaunlad nito ay ang pagiging bukas sa mga tao na nanggaling sa ibang kultura – di lamang ang mga taong galing sa ibang bansa kundi yung mga nagbuhat sa ibang rehiyon ng bansa.

Bagama’t tila pare-pareho ang ating mga tradisyon, mayroon pa ring mga pagkakaiba kung paano ito isinasagawa sa iba’t ibang bahagi ng Pilipinas. At minsan, may tuksong isipin ng isang bayan o parokya o barangay na mas maganda ang kanilang pagdiriwang kaysa iba. Nariyan rin ang patibong na maging sarado ang isip ng pamayanan sa pagbabago (“Kagaya na lang noong isang taon!”) lalo na’t kung ang mga pagbabago’y galing sa mga baguhan o dayo.

Sa paglipat ng mga tao sa mga lungsod, hindi na natin maaasahang ang mga naturingang ‘lehitimong mamamayan’ ng isang bayan lamang ang may karapatan para maglingkod at mamuno sa pamayanan. Oo, dapat pa ring panatilihin ang mga tradisyong wasto subalit kung ito’y mapagyayaman pa mula sa mga ideya ng mga ‘baguhan’ o mga ‘dayo’, walang dahilan para ito’y di bigyang-pansin. Mahalagang naroroon pa rin ang paggalang sa kultura ng iba.

Matapos umakyat sa langit si Jesus, nanaog ang Banal na Espiritu sa Mahal na Ina at sa mga tagasunod ni Kristo. Mula noon, isinilang ang Simbahan. Mula noon, nangaral ang mga alagad sa iba’t ibang wika. Mula noon, pinagkaisa ng Diyos ang watak-watak na sangkatauhan para maging iisa Niyang bayan. Patuloy nawa nating madama ang kapangyarihan ng Banal na Espiritu upang sa pamamagitan ng samu’t sari nating tradisyon maaakay natin ang lahat lalo na ang mga di pa nakakakilala kay Jesus pabalik sa Kanya.

Magkaisa Para sa Kanya!

Wala na sigurong taong nagdulot ng kakaibang karanasan sa takbo ng buhay ng mundo kundi si Jesus, ang Diyos na nagkatawang-tao. Sa isang sanggol na isinilang sa sabsaban, natagpuan ng watak-watak na mundo ang matagal na niyang hinahanap para mabuo siyang muli at para muling makipagkasundo sa Diyos. At dahil nagpakita ang Diyos sa atin bilang isang kagaya natin, ang Kanyang pagdating ay nagbigay-daan din para makilala ang kapwa na hindi na kaiba sa atin.

Kay Jesus natagpuan at patuloy na matatagpuan ang pagkakaisa sa ating pamilya, sa ating lipunan, sa ating bansa’t daigdig, sa ating Simbahan. Kung mayroon mang dapat makitang pagbabago sa ating buhay ngayong 2010, ito ay ang pagkakaisang dulot ng pagdating ni Jesus sa ating buhay.

Matindi ang epekto ni Jesus sa ating kasaysayan kung kaya’t 2,000 taon na ang nakakalipas at patuloy pa rin ang pagpapapalaganap at pagdiriwang ng kanyang buhay at mga aral. Nakakalungkot lamang isiping sa kabila ng marami Niyang mga tagasunod (mas kilala ngayon bilang mga Kristiyano), hindi lahat ng ito ay napapabilang sa iisang relihiyon. May mga ‘Katolikong’ Kristiyano, ‘Protestanteng’ Kristiyano, at marami pang iba.

Nagkakaiba sa paniniwala ang mga relihiyong ito (na siyang dahilan kung bakit sila nagkawatak-watak) subalit pare-pareho nilang kinikilala’t sinasamba si Jesus bilang Panginoon at Diyos. Ang pagkilalang ito kay Jesus ay isang tanda ng pag-asa para makaisa pa rin ang mga ‘magkakapatid’ na relihiyong ito. At totoo na marami nang hakbang ang ginawa ng bawat isa tungo sa pagkakaisa. Ang yumaong Santo Papa Juan Pablo II ay madalas na nasaksihang nakikipagdiyalogo sa mga lider ng ibang Kristiyanong relihiyon gaya ng Church of England at Orthodox Church. Ang kahalagahan ng pagkakaisa ng lahat ng sumasampalataya kay Jesus ay kinilala ni Pope Benedict XVI noong mailuklok siya sa puwesto noong 2005.Kanyang ipinagpapatuloy ang anuman sinimulan ng mga hinalinhan niya. Isa nang bunga ng pagkakaisang ito ay ang pagtutulungan ng iba’t ibang Kristiyanong relihiyon sa pagpapalimbag ng Bibliya, ang ‘student exchange’ sa pagitan ng Catholic at Orthodox Churches, atbp.

Naniniwala kami na tayong lahat ay tinatawagang maging daan ng pagkakaisa, na sa ating mumunting paraan ay kaya nating abutin ang iba nating kapatid na Kristiyano. Makita rin nawa natin sa kanila ang pag-ibig kay Kristo at ang hangaring ikalat ang Kanyang Mabuting Balita sa iba. Iwasan natin ang tuksong tratuhin sila na mas mababa ang uri kaysa sa atin.

Mainam, lalo na sa Pilipinas, na magsama-sama ang mga Kristiyanong relihiyon para isulong ang dignidad ng buhay, ang pangangalaga sa ating kapaligiran, ang pagpapalaganap ng kapayapaan at katarungan, ang pagpuksa sa kahirapan, ang pagkakaroon ng malinis at mapayapang halalan, atbp.

Ngayong Enero, dalangin naming magkatotoo ang panalangin ni Jesus na ang lahat ng sumusunod sa Kanya’y magkaisa (Juan 17:21). Kung mangyayari ito, muling maririnig ang makapangayariha’t nakagagaling na tinig ng Panginoon sa mundong patuloy na nangangailangan sa Kanya.