Karunungan

Kung mayroon mang maipapamana ang sinumang Pilipinong magulang sa kanilang mga anak, ito'y walang iba kundi ang edukasyon. Ayos lang kahit kumayod na parang kalabaw ang mga magulang o magdildil sa asin ang pamilya, basta makapagtapos ang kanilang mga anak sa pag-aaral. Naniniwala tayong edukasyon ang susi sa kaunlaran ng isang indibidwal. At dahil hindi naman tayo "nabubuhay para sa sarili lamang", may kalalagyan din ang lipuna't bansang ating kinabibilangan sa edukasyong ipinamana sa atin.

Maraming kurso na mapagpipilian ang mag-aaral. May mga pumipili ng kursong pinag-aralan ng kanilang mga magulang o kaya'y ang kursong in-demand. Mayroon din namang pinipili ang kursong abot-kaya lamang.

May mga nagsasabing kailangang pasiglahin ang mga kursong pang-agrikultura sa ating bansa dahil marami tayong lupaing pansakahan.  May mga nagsasabing kailangan nating pasiglahin ang mga kurso sa larangan ng agham at teknolohiya kung nais nating matulad sa mga maunlad na karatig-bansa gaya ng Japan. May mga nagsasabing kailangan nating pasiglahin ang kursong pangkalusugan para matugunan ang pangangailangan ng mga bansang may malaking porsyento ng mga matatandang mamamayan. 

Sa ganang amin, ang anumang kurso ay dapat magpasigla sa karunungan ng mag-aaral. Hindi kumpleto ang edukasyon kung katalinuhan lamang sa anumang larangan ang makakamit ng estudyante. Mahalagang gamitin din niya ang katalinuhang ito nang wasto. Mahalagang maging marunong siya.

Sa mga kaganapan sa ating bansa, nakakalungkot isiping tila wala na ang karunungan.   Saan ka nakakita ng isang diktador na inilagak ang mga labi sa Libingan ng mga Bayani? Nasaan ang karunungan ng Pangulo para gawin ang hakbang na ito gayong lantad naman ang mga kasamaan ni Ferdinand Marcos?

Noong unang araw ng Marso, nabalitaan nating inaprubahan na ng Mababang Kapulungan ng Kongreso ang pagbabalik ng death penalty. Nasaan ang karunungan ng mga mambabatas nating sang-ayon sa panukalang ito? 

Kamakailan ay inaprubahan ng Mababang Kapulungan ang panukalang batas para ideklarang pista opisyal sa buong bansa ang ika-8 ng Disyembre, ang Kapistahan ng Kalinislinisang Paglilihi kay Maria. Sinasabing si House Majority Leader Rodolfo Farinas ang may-akda ng panukalang batas. Maaalalang si Farinas rin ang isa sa mga mambabatas na nanguna para madaliin ang pag-apruba sa pagbabalik ng death penalty. Bagama't nakakataba ng puso na gawing national holiday ang Kapistahan ng Mahal na Birhen, hindi namin maiwasang mag-usisa: Isa kaya itong hakbang ito para magpabango ang Kongreso matapos talikuran ang pananampalatayang Kristiyano na hindi sumasang-ayon sa parusang kamatayan? Hindi kaya isa kaya isa lamang itong pagpapaimbabaw? Hindi kaya napaghahalata dito ang kanilang kamangmangan?

Ano ang saysay ng katalinuhan kung sa mga pangyayaring ito ay pawang mga makapangyarihan lamang ang makikinabang? Ano ang saysay ng ating mga pinag-aralan kung hindi tao ang turing natin sa iba, lalo na sa mga maralita? Ano ang saysay ng anumang antas na ating nakamit sa pamantasan kung pinangungunahan tayo ng ambisyon at hindi misyon?

Paano nga ba natin makakamit ang karunungan? "Pagmamahal sa Panginoon ay simula ng karunungan", sabi ng isang awitin.  Kung wala tayong pagmamahal sa Panginoon, kung wala tayong takot sa Diyos, kung hindi natin kinikilala ang Kanyang mga aral at hindi sinusunod ang Kanyang kalooban, huwag tayong magtaka kung bakit namumuhay pa rin tayo sa kamangmangan.

Habang papalapit nang papalapit ang mga Mahal na Araw, muli nating hanapin ang Diyos, May puwang pa ba Siya sa buhay natin? Sa buhay ng ating bansa? Kung mayroon, gaano natin Siyang minamahal? 

Matapobre

Hindi pa man nakakaupo sa puwesto, ipinahayag na ni Pangulong Duterte na nais niyang ibalik ang parusang kamatayan. Maaalalang binuwag ito noong panunungkulan ni dating Pangulo Gloria Macapagal-Arroyo noong 2006. Sang-ayon kay Duterte, ganti lamang sa mga gumawa ng karumaldumal na mga krimen kagaya ng panggagahasa at pagpaslang ang death penalty.

Subalit ito ay mariing tinutuligsa ng Simbahang Katoliko at ng mga human rights groups. Para sa Simbahan, taliwas ito sa utos ng Diyos - Huwag kang papatay. Hindi rin ito sang-ayon sa paniniwalang ang Diyos ay isang maawaing Ama na hindi magsasawang magbigay ng pagkakataong magbago ang mga nagkasala Niyang anak.

Ngunit, nagmamatigas si Duterte. Gayon din ang mga kaalyado niya sa Kongreso, lalo na sa Mababang Kapulungan. May pananakot pa diumano si Speaker Pantaleon Alvarez na aalisin niya sa puwesto bilang mga opisyal ng mga komite ang mga mambabatas na hindi susuporta sa pagbabalik ng death penalty. Kasama sa mga nanganganib maalis sa puwesto bilang deputy speaker si Gloria Macapagal-Arroyo. 

Nakikiisa kami sa panawagan ng ating mga obispo sa ating mga mambabatas na makinig sa kanilang konsensya at huwag nang ibalik ang parusang kamatayan. Bukod sa hindi ito sang-ayon sa kalooban ng Diyos, ito rin ay matapobre (galing sa dalawang Kastilang salita: matar - pumatay - at pobre - mahirap.). Ang tiyak na mamamatay, kung maibabalik ito sa bansa, ay ang mga mahihirap na walang pambayad sa abogadong magtatanggol sa kanila sa korte, mga mahihirap na ang kinasangkutan krimen ay wala sa kalingkingan ng plunder o pandarambong.  Nabalitaan ninyo ba na inalis nina Alvarez ang plunder sa listahan ng mga karumaldumal na krimen?

Sa panukalang pagbabalik ng parusang kamatayan, tandaan natin na hindi maitatama ng isang mali ang isa pang pagkakamali. At anumang gagawin natin na makakadehado sa mga dukha ay ginagawa natin kay Kristong naging biktima ng parusang kamatayan. 

Nakakapangilabot na gamitin ng boksingerong politiko ang Panginoong Jesus na argumento para mapanumbalik ang death penalty. Sa paggamit na halimbawa, ipinapalagay ng kilalang mambabatas (at pastor)  na tama at makatarungan ang pagpatay kay Kristo.  Hindi ito ang Kristong ating pinaniniwalaan. Ang Kristong ating pinaniniwalaan ay walang iba kundi iyong taong nakiramay sa lahat at pinarusahan na mamatay sa krus dahil sa kawalan ng katarungan.  

Kung si Kristo ay namumuhay na pobre sa Pilipinas sa kasalukuyan at napagbintangang lulong sa droga, kung hindi man Siya maging biktima ng extrajudicial killings baka death penalty (kung maibabalik ito) ang Kanyang kahantungan. 

Sino ang makikinabang kung ibabalik ang parusang kamatayan sa ating bansa? Sa ganang amin, hindi ang mga mahihirap.