Bajo la Campana

Noong panahon ng mga Kastila, sang-ayon sa istoryador na si Ambeth Ocampo, naging mabisang kasangkapan ang mga kampana ng simbahan upang anyayahan ang mga mamamayan na manalangin, ipahayag ang mahahalagang okasyon gaya ng binyag, kasal, o kamatayan, at magbabala kung may mga panganib gaya ng sunog o pagsalakay ng mga pirata.  Ganoon kabisa ang mga kampana kung kaya tinagurian ang mga sinaunang Pilipino na naninirahan bajo la campana (sa ilalim ng kampana). Sa makabagong panahon, lalo na sa mga lungsod, hindi na masyadong ginagamit ang mga kampana maliban sa mga relihiyosong gawain.  
Noong Linggo, iniutos ni Archbishop Socrates Villegas na patugtugin "ang lahat ng kampana sa lahat ng simbahan (sa Arkidiyosesis ng Lingayen-Dagupan)...simula alas otso ng gabi sa loob ng kinse minutos nang tuloy tuloy." mula ika-22 ng Agosto hanggang ika-27 ng Nobyembre ng taong kasalukuyan.
Bunsod ito ng pagkadismaya ni Villegas sa kaguluhang nagaganap sa bansa sa gitna ng kabikabilang pagpatay na ipinapatupad ng pamahalaan bilang bahagi ng laban nito sa droga. Idinaing rin ng butihing arsobispo ang kawalan ng simpatiya ng taumbayan sa mga biktima ng extrajudicial killings (EJKs): "Bakit kakarampot na lamang ang kababayang naaawa sa mga ulila? Hindi na ba tayo marunong umiyak? Bakit hindi na tayo nasisindak sa tunog ng baril at agos ng dugo sa bangketa?" 
At dahil wala na ngang simpatiya ay sinisisi pa ng mga sumasang-ayon sa EJKs ang mga biktima. Sang-ayon kay Villegas: "Ang gulo ng bayan! Ang opisyal na pumatay ay may parangal. Ang pinatay ay sinisisi. Hindi na makapagpaliwanag ang mga bangkay sa bintang sa kanila 'Nanlaban kasi.' Hindi na nila masabi 'Nagmakaawa po ako hindi ako lumaban!'" 
Ano ang layon ng pagbagting ng mga kampana? "Ang bagting ng kampana ay tawag ng paggising sa bayang hindi na marunong makiramay sa ulila, nakalimutan ng makiramay at duwag na magalit sa kasamaan. Ang tunog ng kampana ay tawag na ihinto ang pagsangayon sa patayan!" 
Puno ng emosyon ang lihamm ni Villegas. Samantala, naglabas ng hiwalay na liham si Cardinal Luis Antonio Tagle kung saan nag-alay siya ng mas malalim at mga kongkretong hakbang tungkol sa isyu ng bawal na droga. Una, nanawagan si Tagle na magkaroon ng diyalogo ang sari-saring bahagi ng lipunantungo sa pagbabalangkas ng karaniwang landas kung paano malulutas ang problema sa bawal na droga. Sang-ayon kami kay Tagle na hindi dapat na ituring na isyung politikal o kriminal lamang ang problemang ito dahil apektado tayong lahat nito. Ang alok ni Tagle na magsilbing tagapag-ugnay ang Arkidiyosesis ng Maynila sa pag-uusap na ito ay dapat suportahan.
Pangalawa, iminungkahi ng kardenal na pakinggan natin ang kuwento ng mga naapektuhan ng bawal na gamot.  Ang paanyayang makipag-ugnayan ang mga kinauukulan sa kanilang mga kura-paroko, gayon din ang pagkatok sa puso ng mga gumagawa at nagbebenta ng mga bawal na gamot pati na rin sa mga pumapatay ng mga inosenteng mamamayan ay tanda ng pag-aaruga ng Simbahan sa kanyang mga anak. 
Pangatlo, ang paglupig sa kasamaan sa pamamagitan ng kabutihan (Taga-Roma 12:21). Kinilala ni Tagle ang mga kabataan, mahihirap, at walang hanap-buhay bilang mga madaling maaapektuhan ng pagkalulong sa bawal na gamot.  Kung kaya hinikayat niyang isulong ng mga parokya at bikaryato ang Sanlakbay, ang drug rehabilitation program ng arkidiyosesis.
Sa ating editoryal noong isang linggo, sinabi natin na ang pusong Pinoy ay pusong "may Diyos na kinatatakutan, may kapwang pinagmamalasakitan".  Sa gitna ng masalimuot na isyu ng bawal na gamot sa ating bansa, masasabi ba nating ganito ang ating puso? Ang ating pagtugon sa pagbagting ng kampana at ang ating malawak at malalim na pagninilay sa isyu ng bawal na gamot ang magiging sukatan nito.

Tatlong Aral

Sa kanyang huling pambungad na pananalita bilang pangulo ng Catholic Bishops' Conference of the Philippines (CBCP), binigyang-diin ni Archbishop Socrates Villegas ang tatlong mahalagang aral na natutuhan niya sa loob ng apat na taong panunungkulan: lawak ng pag-iisip, lakas ng loob, at bukas-palad.

Ginunita ni Villegas ang sari-saring okasyon kung saan ipinamalas ng mga CBCP ang tatlong aral na ito, kagaya ng paglindol at ang pananalanta ng bagyong Yolanda sa Kabisayaan noong 2013, ang pagdalaw sa bansa si Pope Francis noong 2015, ang pagdaraos ng International Eucharistic Congress sa Cebu noong 2016, atbp.


Kung nagkaroon ng hindi pagkakaunawaan ang administrasyong Aquino at ang CBCP, lalo pa itong lumala nang mahalal si Rodrigo Duterte. Sinalubong ni Duterte ng batikos ang anumang panawagan ng mga obispo. Tinawag pa niya silang isang kumpol ng mga ipokrito. Bukod dito, kung anu-anong pekeng balita ang kumalat sa social media laban kay Villegas at mga kasamang obispo. Sang-ayon na rin kay Villegas, sa kabila ng hindi magandang pagtrato sa kanila, pinili pa rin ng mga obispo na umangat.

Ang talumpati ni Villegas sa kanyang mga kapwa-obispo ay panawagan rin sa iba pang kaanib ng Simbahan. Ito ay panawagan sa atin. Sa ating pagsasabuhay ng ating pananampalataya may mga tao, gawi, o sistemang hihila sa atin pababa. Paano tayo aangat? 

Una, kailangan nating ng malawak na pag-iisip. Hindi katanggap-tanggap ang maging makitid ang pag-iisip, ang mag-akalang tayo lang ang tama. Sa ating mga parokya, nakikinig pa rin ba tayo sa magkakaibang mga pananaw nang may paggalang at pag-ibig o tutulad na rin tayo sa mga nanunuligsa sa sinumang sumasalungat sa kanila?

Pangalawa, kailangan natin ng lakas ng loob. Bahagi na ng buhay-Kristiyano ang humarap sa anumang uri ng pag-uusig.  Alam ng ating mga obispo na lumang tugtugin na ang pang-uusig na ginagawa sa kanila dahil nangyari na rin ito noong panahon pa ni Kristo at ng mga unang mananampalataya. Sa ating mga sariling pamayanan, hindi maiiwasan ang intriga. Kaya ba nating sikmurain ang mga pamumuna at mga tsismis matupad lamang ang kalooban ng Diyos?

Pangatlo, kailangan nating maging bukas-palad. Ipinaliwanag ni Villegas na tanging sa pagiging bukas-palad lamang tayo makakapagpadama ng pag-ibig.  Gaano nga ba kabukas ang ating mga palad sa mga taong nasa paligid natin? Sa mga maralita sa ating parokya? Sa mga proyekto sa ating sambayanan? O madalas bang nakasara ang ating mga palad? Pinapaalalahanan tayo ng butihing arsobispo na hindi nagmamahal ang nakasara ang palad. Nakakasakit at nakakasugat lamang ito. 

Nagpapasalamat kami kay Archbishop Villegas sa kanyang tapat na paglilingkod bilang pangulo ng CBCP. Dalangin namin na patuloy siyang patnubayan ng Poong Maykapal bilang pastol ng Kanyang kawan. Nakikiisa rin kami sa pagbati at pagdarasal kay Archbishop Romulo Valles, ang bagong-halal na pangulo ng nasabing kapulungan. Gabayan nawa siya, ang kanyang mga kapwa-opisyal, at ang lahat ng mga obispo sa kanilang panunungkulan sa sambayanang Pilipino.

Wastong Motibo

Kapiling ang ilan daang mag-aaral inilunsad ni Archbishop Socrates Villegas sa kapilya ng Colegio de San Juan de Letran ang kampanyang pinamagatang "A Million Roses for the World, Filipinos at Prayer for the World."

Sa kanyang panawagan, sinabi ni Villegas na hindi dapat manatiling sugatan at watak-watak ang bansa dulot ng mga pulitikal at sosyo-kultural na mga isyu. Sa pagkakanya-kanya ng bansa, nakaligtaan na nating magdasal. Nilalayon diumano ng kampanya na baguhin ang lahat ng ito.  Sinimulan noong Setyembre 20, 2016 (kasabay ng Day of Inter religious Prayer for Peace na isinagawa ni Pope Francis sa Assisi), magpapatuloy ang kampanyang ito hanggang Disyembre 23, 2016. Sa loob ng mga araw na ito hinihikayat ang lahat na dasalin ang Rosaryo.

Hindi na bago ang panawagang manalagin tayo bilang isang bayan. Paulit-ulit na ipinapaalala sa atin kung gaano kahalaga  ang pagdarasal.  Ngunit bakit tila hindi pinakikinggan ang ating ipinagdarasal? Bakit tila patuloy na nababaon ang bansa sa kumunoy ng kasamaan? Bakit tila wala na tayong pakialam sa mga nagaganap sa ating paligid kagaya ng extrajudicial killings, ang pagpapalibing sa labi ng dating diktador Ferdinand Marcos sa Libingan ng mga Bayani, ang kagaspangan ng dila ng kasalukuyang pangulo ng bansa, atbp.

Matatagpuan natin ang kasagutan dito mula sa Sulat ni Apostol Santiago: hindi ipinagkakaloob ang ating kahilingan dahil may mali tayong motibo (Santiago 4:3). 

Oras na uli para usisain natin ang ating mga sarili kung naaayon pa ba sa kalooban ng Diyos ang ating mga ikinikilos, bilang indibidwal at bilang bayan. Anu-anong mga pagkakataon na naging pakabig tayo? Kung nais nating maghari ang kapayapaan sa Pilipinas, kailangan nating iwaksi ang pagiging pakabig. Kailangan nating magpasakop sa Diyos (Santiago 4:7-10). 

Kung makikita ng Panginoon na dumudulog tayo sa Kanya na may kababaang-loob at nagsisikap na tumalikod sa ating mga sala, makakasisiguro tayong iaahon Niya tayo sa kumunoy na ating kinasasadlakan. 

Kaisa ni Mariang inuna ang Diyos kaysa sa kanyang sariling kapakanan, kaisa ng ating pamilya at mga kababayang nananabik sa kapayapaan, dasalin natin ang Rosaryo!

Asin

Sa kanyang homilya nang siya’y italaga bilang Arsobispo ng Lingayen-Dagupan (Pangasinan), nanawagan ang Kgg. Socrates Villegas sa kanyang bagong kawan na maging asin para sa lipunan at para sa mundo.

Kilala sa paglikha ng mga acronyms, hinimok ni Villegas ang kanyang mga tagapakinig na samasamang maging ASIN tungo sa ikapagbabago ng lipunan at ikapagpapanibago ng Simbahan (http://www.rcam.org/Homilies/2009/homily_bishop_soc_installation_pangasinan_salt_of_the_earth.html)

Masagana ang ating bansa sa asin. Bukod sa maraming magagandang dulot ito, masasabing ito’y abot-kaya o kaya’ nahihingi lang sa kapit-bahay. Sa tindi ng kahirapan ito lang marahil ang maaaring kainin ng mga kapus-palad nating kababayan, bagay na binigyang-pansin ng butihing arsobispo. Malalamang walang pakain matapos ang Misa sa Kathedral ng Dagupan hindi dahil kuripot ang bagong luklok na pinuno, kundi pag-uukol ng perang pantulong sa mga dukha ng Pangasinan. Naniniwala siyang ganito rin ang gagawin ni Jesus kung nasa Dagupan Siya.

Ang hakbang na ito ni ‘Father Soc’ ay tunay na dapat tularan ng sinumang namumuno – di lamang ng mga lider Simbahan kundi ng mga lider ng iba’t ibang sangay ng pamahalaan. Maraming beses na nating nasaksihan ang tahasang pagtatapon ng pera ng ilang makapangayarihan sa kabila ng kahirapan ng kanilang kapwa. Maraming beses nang pinulaan ang Simbahan sa pagiging maka-mayaman – ito’y binabago ng mga taong gaya ni Villegas na inaming ang kanyang bokasyon bilang pari ay hinubog ng mga aktibista sa lansangan ng EDSA Shrine kung saan dati siyang nanilbihan.

Kapansin-pansin din ang panawagan ng arsobispo sa mga kaparian na huwag maging duwag sa kanilang pagpapahayag ng at paninindigan sa Mabuting Balita. Kagaya ng asin na nagpapanariwa sa pagkain, mahalagang mapanatiling buo ng mga kaparian ang pananampalataya ng kanilang mga pinangangalagaan kahit minsan ang mensahe ng Mabuting Balita ay masakit, masaklap, o maanghang sa mga nakakapakinig nito.

Lubos kaming bumabati kay Arsobispo Villegas sa kanyang bagong tungkulin. Dalangin naming manatili siyang tapat upang mapangalagaan niya nang lubusan ang ating mga kapatid sa Lingayen-Dagupan, magsilbi siyang saksi ng paglilingkod-Kristiyano, at maging huwarang asin siya sa ikasusulong ng pagbabago sa Sambayanan ng Diyos.