Tao ang Lunas

Sa ika-52 taong pagdiriwang ng World Communications Day sa ika-13 ng Mayo, sinabi ni Pope Francis na ang pinakamabisang lunas sa anumang kasinungalingan ay hindi mga istratehiya kundi mga tao. Maitatanong ninyo: sinong mga tao? Sang-ayon sa Papa silang ang mga mamamayang handang makinig at hindi mga sakim, mga nagsusumikap na makisangkot sa taos-pusong diyalogo na naglalayong ilabas ang katotohanan, mga naakit sa kabutihan at responsable sa paggamit ng wika. Kinilala din niya ang responsibilidad na nakaatang sa mga balikat ng mga mamamahayag at hinimok silang isaalang-alang ang mga tao higit pa sa bilis ng pagbabalita ng impormasyon o epekto ng balita sa madla. Dinagdag pa niya na ang pagbibigay-impormasyon ay paghubog sa mga tao.

Isinulat ng Papa ang mensahe na ito bunsod na rin ng paglabas ng mga fake news sa social media. Sa mga sakim, isa itong paraan upang mahikayat nila ang mga tao sa kanilang adhikain: pulitika, ekonomiya, ideolohiya, atbp. Sa kasamaang-palad, marami ang naniniwala dito, maraming nalilinlang, at higit sa lahat maraming inosenteng buhay ang masasaktan at masisira. Kung susuriin ninyo ang social media, maraming mga paskil ay nakabase sa maling impormasyon.

Ang panawagan ng Papa ay hindi dapat ipagwalang-bahala. Oo, ito ay nakatuon sa mga mamamahayag subalit responsibilidad din ito ng ordinaryong mamamayan. Ang tahanan ang unang paaralan kung saan posibleng mamayagpag o mapuksa ang anumang kasinungalingan. Halimbawa, may kumatok sa isang bahay at pinagbuksan ng anak. Hinahanap diumano ng kumatok ang ama ng tahanan. Pinuntahan ng anak ang ama. "Sabihin mo, wala ako," utos ng ama. Bumalik ang anak sa nasa pintuan at nagwika, "Sabi po ni Itay wala siya." 

Bukod sa halimbawang ito, mayroon din tayong kasabihan: "Ipakita mo na sa matanda, huwag lang sa bata."  Ang pagbibigay ng maling halimbawa ay inaakalang tama ng mga paslit. Maraming pagkakataon sa tahanan kung saan maaari nating hubugin ang mga anak na maging mga taong magbibigay-lunas sa o magpapasimuno ng kasinungalingan. Habang lumalaki ang mga anak, mainam na magkaroon ng malusog na talakayan tungkol sa mga isyung bumabalot sa ating lipunan. Sa pagpapalitan ng kuru-kuro sa pagitan ng magulang at anak, masasala ang mali sa wasto, malalantad ang katotohanan. Bukas-makalawa magiging mga mamamahayag na sila o laman ng balita. Anumang landas ang kanilang tatahakin, siguraduhin nating ito ay patungo sa pagkakaisa at kapayapaan.

Pasko Noon at Ngayon

Sa pagbubukas ng mga ilaw sa simbahan ng Parokya ng Sta. Maria Magdalena sa Kawit, Cavite, bilang hudyat ng Kapaskuhan, sinabi ng Kura Paroko Fr Andy Manaog na walang pagbabago ang pagdiriwang ng Pasko noon at ngayon. Ipinaliwanag niya na "atin lamang ipinagpapatuloy ang sinimulan hanggang sa ngayon."

Sa anumang sulok ng mundo, may kanya-kanyang kaugalian kung paano ipinagdiriwang ang Pasko. Sa ating bansa, hitik tayo sa mga tradisyong minana pa natin sa mga ating mga ninuno, mga tradisyong minana pa nila sa Inang Espanya.

Sa bawat pamilyang Pinoy, ang Kapaskuhan ay panahon para magkasama-sama ang pamilya. At sa ating bokabularyo, ang pamilya ay hindi lamang mga magulang at mga anak. Kasama din ang iba pang kamag-anak, lalo na ang mga lolo at lola. 

Nakatitiyak kami na sa mga pamilyang may mga lolo at lola, hindi mawawalan ng mga kuwento tungkol sa kung paano nila ipinagdiwang ang Pasko noong kapanahunan nila. At sa mga kuwentong ito, mapapansin ng mga pamilya na ginagawa pa rin nila ang mga ginawa noon ng kanilang mga nakatatanda. Kung hindi man, ito siguro ang magandang pagkakataon para talakayin at pagnilayan kung bakit hindi na ito isinasagawa o kaya ay binago.

Bagama't dumaan na sa maraming pagbabago ang lipunan at para sa iba ay tila naging mas mahirap na ang buhay, patuloy pa ring nagiging tapat ang pamilyang Pinoy sa mga tradisyon ng Pasko: ang Simbang Gabi, ang paggayak ng Belen, ang Noche Buena, ang pagbibigay ng regalo, atbp. 

Sa pagdiriwang sa Kawit, sinabi ni Fr Manaog "Nang tayo'y binyagan...tinanggap natin ang liwanag mula kay Kristo...mayroon tayong tungkulin to radiate this light hindi lamang para sa ating sarili, but we have to light our neighbors". Marami mang pagsubok na dumating sa ating bansa at pamilya, patuloy nawa nating isagawa ang ating mga magagandang kaugalian. Mahalagang mabigyan-diin dito na hindi katanggap-tanggap na haluan ng komersyo o pulitika ang anumang tradisyon. Mawawala ang kabuluhan at saysay ng tradisyon kung ito ay mahahaluan ng ibang motibo.  Kung mayroong pagdududa, magandang isangguni ito sa mga nakakatatanda.

Higit sa lahat, patuloy nawa nating ipasa ang liwanag ni Kristo lalo na sa mga napapariwara at nasisiraan ng loob. 

Tagapagbigay-buhay

Kung mayroon mang salitang nakaugnay sa mga ama, ito ay walang iba kung hindi ang salitang buhay. Nakagisnan na ng lipunan na ang ama ang naghahanap-buhay para maitaguyod niya ang kanyang pamilya. Sa pagbabanat ng buto ng mga ama, makatitiyak na may panustos sa anumang gastusin, may pangmatrikula ang mga anak, at may pagkain sa hapag.

Bahagi ng paniniwala natin na ang tungkulin ng ama na magbigay-buhay sa kanyang pamilya ay sumasalamin sa papel ng Diyos bilang Amang bukal ng Buhay. Sa pagsugo Niya sa Kanyang Bugtong na Anak, nagkaroon ng pag-asa ang sinumang maniniwala kay Jesus na magkaroon ng buhay, buhay na walang hanggan.

Sa Kanyang pagkakatawang-tao at pagiging bahagi ng pamilya nina Jose at Maria, nakita at naranasan ni Jesus kung paano Siya binuhay ni Jose. Tiyak na nasaksihan niya ang pagtatrabaho ni Jose, ang mga hirap na dinanas nito sa paghahanap-buhay, ang mga pag-uusap nina Jose at Maria kung paano pagkakasyahin ang kinita ni Jose, ang pamimili at paghahain ng masarap na pagkain ni Maria sa hapag para kanilang pagsaluhan. 

Sa mga halimbawang ito, nabuo sa isip ng batang si Jesus ang mga aral na Kanyang gagamitin nang simulan na Niya ang Kanyang pagpapahayag sa madla. Hindi katakataka na ipakilala Niya ang Kanyang sarili bilang Tinapay na nagbibigay-buhay! 

Sa ating pagdiriwang ng Kapistahan ng Banal na Katawan at Dugo ni Kristo at Araw ng mga Ama sa ika-18 ng Hunyo, magpasalamat tayo sa Ama dahil ibinigay Niya sa atin si Jesus bilang pagkaing kailangan natin patungo sa Kanya. Magpasalamat din tayo sa mga amang naglaan ng kanilang buhay upang tayo ay mabuhay. Ipanalangin din natin na manatili silang tapat sa kanilang bokasyon na maitaguyod ang kanilang pamilya bilang mga kalugud-lugod na kasapi ng sambayanan.

Eukaristiya at Mag-anak: Mga Daluyan ng Awa

Kasabay ng pagdiriwang ng Hubileyo ng Awa, idinaraos din sa Pilipinas ang Taon ng Eukaristiya at ng Mag-anak. Bahagi ito ng 9 na taong paghahanda sa ika-500 anibersaryo ng Kristiyanismo sa ating bansa.

Mahalaga sa mga Katolikong Pinoy ang Eukaristiya. Bukod sa pagsisimba tuwing Linggo at mga piyesta opisyal kagaya ng Pasko, naging kaugalian na natin ang makiisa sa Misa tuwing sasapit ang ating kaarawan, anibersaryo ng kasal (o ng pagiging magkatipan), at pagsusulit sa paaralan. Bukod dito, sa Misa rin tayo dumudulog sa mga panahon ng pagsubok katulad ng karamdaman o kamatayan.

Sa Eukaristiya, ipinagdiriwang natin ang dakilang awa ng Anak ng Diyos na niloob na maging pagkai't inuming nagbibigay-buhay sa simpleng anyo ng tinapay at alak. Bagama't imbitado ang lahat sa banal na piging, mahalagang maging karapat-dapat tayong makisalo dito. Dito papasok ang Sakramento ng Pangungumpisal.  Ngayong Hubileyo ng Awa, huwag sana nating kaligtaang magpakumbaba't kilalanin ang ating pagiging makasalanan at lumapit sa pari para aminin ang ating mga pagkakamali. At dahil mahabagin ang Diyos, hindi Niya tatanggihan ang sinumang magbalik-loob sa Kanya.  

May masusi ring papel ang mag-anak sa hubileyong ito. Madalas kapag napag-uusapan ang spiritual and corporal works of mercy, pawang mga taong malalayo sa atin ang naiisip natin. Sang-ayon kay Mother Teresa ng Calcutta, isang kilalang madre na idedeklarang santa sa Setyembre, "Ang paraan ng pagtulong mo sa paghilom ng daigdig ay dapat magsimula sa iyong sariling pamilya." Aminin natin na may mga pagkakataon na ang galing-galing natin sa mga hindi natin kaanu-ano ngunit puno ng pagkukulang sa ating mag-anak. Oras na para baguhin natin ang ganitong ugali.

Isang kilalang deboto ng Banal na Eukaristiya si Santa Clara de Asis. Nang lulusubin ng mga hukbo ni Emperador Federico II ang kanilang kumbento, iniligay ni Santa Clara sa tuktok ng moog ng Asis ang Santisimo Sakramento. Nanikluhod siya dito at nanalangin: "Nagsusumamo ako, butihing Panginoon na ipag-adya mo silang (ang kanyang monasteryo't bayan) hindi ko ngayon kayang ipag-adya."  Sang-ayon sa kuwento, may mga kidlat na nagmula sa Santisimo Sakramento na nagdulot ng ligalig sa mga hukbo. Naging ligtas ang bayan ng Asis.

Kilala ang mga Pinoy bilang maka-pamilya. Gagawin natin ang lahat para masigurong may pagkain sa hapag 3 beses isang araw (o higit pa!) at magkaroon ng magandang kinabukasan ang ating mga anak. Subalit may mga pagkakataong tila nilulusob tayo ng samu't saring hukbo - bisyo, kahirapan, kawalan ng katarungan, katiwalain, atbp. Magpapasalakay na lang ba tayo o tutularan natin ang inasal ni Santa Clara?

Maging angkop na pagkakataon nawa ang pagdiriwang ng Hubileyo ng Awa at ng Taon ng Eukaristiya at ng Mag-anak para lalo pa nating makilala ang ating bokasyon at maalalang kasama natin tuwina ang Amang Maawain.

Kaligtasan

Sa kanyang homiliya sa Cathedral of the Immaculate Conception sa Bangui, Central African Republic (CAR)noong ika-29 ng Nobyembre 2015, sinabi ni Pope Francis na ang kaligtasang hatid ng Diyos ay nakaugat sa katarungan, may linamnam ng pag-ibig, at may kapangyarihang mananaig sa huli.
Akmang-akma ang mensahe ng Santo Papa sa isang bansang gaya ng CAR. Bagamat sagana siya sa likas-yaman, nananatili pa ring maralita ang bansang ito.  Bukod sa kahirapan, nagdurusa din ang bayang ito dulot ng pag-aalsa ng mga rebelde at pagpatay sa mga inosenteng sibilyan.
Katarungan. Pag-ibig. Kapangyarihan.  Tatlong bagay na inaasam ng sinumang bansa o sambayanan.  Sa Pilipinas, uhaw tayo sa katarungan.  Malaki pa rin ang agwat ng mayaman sa mahirap.  Kapit sa patalim ang nagiging kalakaran ng marami sa atin.  Bukod sa kawalan ng katarungan, nasasaksihan din natin ang ibang klase ng pag-ibig kung saan ang sariling kapakanan ang laging prayoridad.  At tungkol naman sa kapangyarihan?  Ginagamit ito para manakot, magpatahimik, at yumurak sa karapata’t dignidad ng kapwa.    Magpapasko na naman.  Para sa iba, ito ay isang lumang tradisyon.  Para sa iba, ito ay pagpapasasa sa pamimili, pagkai’t inumin. 
Sa Kanyang pagkakatawang-tao, niloob ni Jesus na mapabilang sa isang pamilya.  Hindi Niya lamang kinailangan ang isang ina; kinailangan din Niya ang isang ama.  Lahat tayo ay bahagi rin ng isang pamilya. May mga pamilyang mariwasa at mayroon ding dukha. Mayroong nananatiling buo’t matatag, ngunit mayroon ding hindi.  May mga pamilyang magkakasama at mayroon din namang magkakahiwalay. May mga pamilyang ang mga magulang ay may basbas ng Simbahan at mayroon din namang live-in lamang.  Mayroon ding mga pamilyang ang mga magulang ay pareho ng kasarian.    Anumang  anyo o hugis ng ating pamilya, mahal tayo ng Diyos! Anuman ang kalagayan ng ating pamilya, matagpuan nawa natin ngayong Kapaskuhan ang tiyak na pag-asa mula sa Banal na Sanggol na, sang-ayon sa Banal na Papa, ay naparito upang maggawad ng katarungan ( Jeremias 33:15), magpalago ng ating pag-ibig sa isa’t isa at sa kapwa-tao (1 Tesalonica 3:12), at magpakita ng Kanyang kapangyariha’t kaluwalhatian sa gitna ng anumang kaguluhan (Lukas 21:27). 
Isang pinagpalang Pasko at masaganang Bagong Taon sa lahat!

Pagtitipon Para sa Pamilya

Mula ika-5 hanggang ika-19 ng Oktubre ng kasalukuyang taon, magtitipon sa Vatican City ang ilang piling obispo mula sa iba't ibang bansa para sa III Extraordinary Assembly of the Synod of Bishops. Bunsod ito ng panawagan ni Papa Francisco noong isang taon upang konsultahin ang mga obispo tungkol sa pamilya at ebanghelisasyon. Bukod sa mga obispo, mayroon ding mga layko na inanyayahang lumahok sa nasabing sinodo. Sa pagtitipong ito, inaasahang makilala ang tunay na kalagayan ng pamilya at ang mga hamong hinaharap nito.  Magkakaroon din ng Ordinary Assembly of the Synod of Bishops mula ika-4 hanggang ika-25 ng Oktubre 2015 upang makapagbalangkas ang mga obispo ng planong pastoral kung paano nila matutugunan ang mga hamong nakilala nila sa sinodo ng 2014.

Marami na ring pinagdaanang pagbabago ang pamilya. Hindi tulad noong unang panahon na ang ama lang ang naghahanap-buhay samantalang nasa bahay lang ang ina para mangalaga sa mga anak. Sa ngayon, kapwa nagtatrabaho na ang mag-asawa dahil sa hirap ng buhay.  May mga pamilya rin na wala ang isang magulang dahil naghahanap-buhay siya sa ibang bansa. Mayroon ding mga mag-anak na magkahiwalay na ang magulang. Mayroon din namang nagsasama ang magulang na walang basbas ng Simbahan dahil sa masalimuot na annulment process. At mayroon din namang nagsasamang kapwa lalaki o kapwa babae na may isa o higit pang ampong bata.

Hindi pa nagsisimula ang sinodo, naging mainit nang usapin ang ideya ni Kardinal Walter Kasper na payagan nang tumanggap ng Banal na Komunyon ang mga indibidwal na mayroon nang kinakasama kahit 'di pa napapawalang-bisa ang kanilang unang kasal. Mayroong mga sumasang-ayon dito, pero mayroon ding mga hindi, kabilang ang ilang kilalang kardinal gaya nina George Pell at Gerhard Muller.

Nagkataon na ang sinodo ay magaganap sa buwan ng Banal na Rosaryo.  Minsan nang winika ni Fr Patrick Peyton na ang pamilyang magkakasamang nagdarasal ay mananatiling magkakasama.  Sa pagtititipon ng mga mag-anak para dasalin ang napakagandang debosyong ito, mainam na alalahanin natin ang magaganap na sinodo. Sa tulong ni Maria, Birhen ng Banal na Rosaryo at Reyna ng mga mag-anak, maging bukas nawa sa inspirasyon ng Espiritu Santo ang lahat ng sangkot sa sinodo. Maging bukas din nawa sila sa tunay na diyalogo.  

Mahalaga ng pamilya sa mata ng Diyos, kaya nga't nang magkatawang-tao si Kristo, pinili Niyang maging bahagi nito.  Paigtingin pa nawa ng Simbahang itinatag Niya ang wasto't nararapat na pangangalaga dito.

Nang Maubos ang Alak

"Nagising na lang akong walang pagmamahal sa kanya."

"Di na siya ang taong nakilala't minahal ko noon."

"Ayoko na sa kanya."

 

Ilan lang ito sa mga paliwanag na maririnig natin mula sa isang taong nakipaghiwalay na sa kanyang asawa.  Sa paglaho ng pagmamahal, nagiging madilim, malungkot, at mapait ang dating masaya't matamis na buhay-pamilya.

 

Maihahalintulad ang kawalan ng amor ng mag-asawa sa isa't isa sa kawalan ng alak sa kasalan sa Cana (Juan 2:1-12). Sa pagkaubos ng isang mahalagang sangkap sa pagdiriwang, nalagay sa bingit ng kahihiyan ang bagong-kasal. Sa pamamagitan ni Maria, iniligtas ni Jesus ang mag-asawa sa kahihiyan nang gawin Niyang tubig ang alak.

 

Maraming pagkakataon na dumaranas ang mag-asawa ng pagkaubos ng 'alak' sa kanilang buhay. Ilang halimbawa ng 'alak' na ito ang biyaya ng Diyos at ang pagmamahalang namamagitan sa mga-asawa't pamilya.  May mga pagkakataong mabigat, masakit, o mahirap tanggapin ang pagkaubos nito. At kung mahina-hina tayo, di malabong sumuko na tayo. Pagsukong nauuwi sa hiwalayan o kaya'y pagsasamang walang kabuhay-buhay.

 

Kung babalikan natin ang kuwento ng kasalan sa Cana, mapapansin nating tumulong si Maria kahit walang lumalapit sa kanya.  May nagkumento na kung tumulong ang Mahal na Birhen nang walang nagsasabi sa kanya, gaano pa kaya kung may humingi sa kanya ng saklolo ?

 

Sa buwang ito ng pag-ibig, makilala nawa ng mga mag-asawa na may pangatlong persona sa kanilang bokasyon: ang Diyos.  Anumang problema, lalo na ang tila mabibigat ay di dapat sarilinin. Kung aasa lang ang mag-asawa sa kanilang sariling kakayanan, tiyak na di nila malulutas ang kanilang suliranin.  Makilala nawa nila, gaya ni Maria, ang presensya't kapangyarihan ng Diyos.  At sa pagkilala nila, tumulad sila sa Mahal na Ina na di nag-atubiling dumulog sa Kanya.  Importanteng-importante na sa pagdulog sa Diyos handa ang mag-asawang talikdan ang anumang maling nagawa nila't magbagong-buhay. Kung magagawa ito ng bawat mag-asawa, makakaasa tayong lalo pa nilang masasalamin ang pag-ibig ng Panginoon sa kanilang mga anak at sa sinumang makasalamuha nila. Babaha ng alak!

 

 

Tungkulin Nating Lahat

 Sa pagkakatanggal sa puwesto ni Renato Corona bilang Punong Mahistrado ng Korte Suprema, hindi maiiwasang itanong ng ilan nating kababayan:  Saan ba iyan nag-aral? Ganyan ba ang itinuro sa kanya sa paaaralan? Hindi ba’t ganitong uri din ng pag-uusisa ang ating nabibigkas kapag nakakita tayo ng batang nakagawa ng mali?


Madalas, ang paaralan ang pinupuri kapag nagkamit ng karangalan ang isa nitong produkto. Sa kasamaang-palad, ito rin ang napagbubuntunan ng sisi sa mga tiwali nitong estudyante. Subalit, hindi lamang sa paaralan dapat iatang ang responsibilidad na hubugin nang tama ang isang tao. Isa itong tungkuling ginagampanan ng pamilya (lalo na ng mga magulang), Simbahan, pamahalaan, at iba pang sangay ng lipunan.

Kung noong unang panahon, nakatutok lamang mga estudyante sa eskwela, simbahan, at tahanan, ibang-iba na ngayon. Sa pagsulong ng teknolohiya at media, tila lalong nahahati ang atensyon ng mga estudyante. Misan pa nga, ito pa ang sisira sa kanilang pag-aaral. Dagdagan pa ng mga eskandalong dulot ng mga taong dapat magsilbing mabuting halimbawa sa kanila.

Kung sisisihin natin ang paaralan sa kapalpakan ng mga estudyante, para na rin nating sinisi si Jesus sa kabulukan ni Judas o ang puno sa maasim nitong bunga. May kinalaman ang bawat isa sa atin sa tagumpay o kasalanan ng ating kapwa. Tanungin natin ang ating mga sarili: Kailan natin huling pinuri ang magandang ginawa ng ating mga anak? Kinunsite ba natin ang mga maliliit ngunit mali nilang gawi gaya ng pangungupit o pagkahiya sa pagsabi ng totoo? Sinabihan ba natin si Mamang tsuper ng jeep kung mali ang isinukli niya – sobra man ito o mali? Pawang tamang pag-uugali ba nakita ng mga bata sa ating pamumuhay?

Sa pagbubukas ng ating mga paaralan ngayong Hunyo, humingi tayo sa Banal na Espiritu ng liwanag, sigasig, at katapangan upang sama-sama nating hubugin ang mg